Rydym wedi cyfrannu at Strategaeth Genedlaethol 2022-26 Ymgynghoriad ar drais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol gan Lywodraeth Cymru. Isod rydym yn amlinellu’r prif feysydd
a drafodwyd yn yr ymateb i’r ymgynghoriad, gyda phwyslais ar yr amcanion, y glasbrint a’r egwyddorion.
Amcanion
O ran amcanion y Strategaeth Genedlaethol VAWDASV mae Sefydliad Anna Phillips yn cefnogi ymdrechion i gryfhau’r gofod cyhoeddus ar gyfer ymgysylltu â’r maes polisi heriol hwn. Yn ogystal rydym
cefnogi’r ymdrechion i rymuso plant fel eu bod yn gwybod y gwahaniaethau rhwng ymddygiad derbyniol ac amhriodol a bod hyn yn cael ei gydnabod gan eu cyfoedion a’r gymuned ehangach.
Rydym o’r farn y gall ymyrraeth gynnar ac atal yn ystod plentyndod liniaru llawer o’r problemau sy’n aml yn codi yn ddiweddarach mewn bywyd. Mae’n hanfodol bod y rhai sydd â chyfrifoldeb yn deall ac yn ymateb i alwadau am gymorth, yn enwedig gan y gall y rhain fod yn arwyddion cynnar o syniadaeth hunanladdol posibl. Yn y modd hwn, mae cynnwys gweithwyr proffesiynol fel “eiriolwyr rhybudd cynnar” yn hollbwysig gan ei fod yn debygol o wneud gallu’r gwasanaeth cyhoeddus i ymateb yn fwy cynaliadwy yn y tymor hir.
Mae’n bwysig bod cyflawnwyr yn wynebu canlyniadau eu gweithredoedd ar ddioddefwyr, felly yn yr ystyr hwn dylai cyfiawnder adferol chwarae rhan hollbwysig yn y strategaeth ar gyfer mynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod a thrais domestig yn y dyfodol.
Glasbrint
O ran y glasbrint ar gyfer mynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod a cham-drin domestig, rydym yn rhagweld cydweithredu agos rhwng partneriaid datganoledig a phartneriaid nad ydynt wedi’u datganoli, a bod yr actorion hyn yn diwygio strategaethau i fynd i’r afael â thrais a cham-drin yng ngoleuni’r dystiolaeth empirig ddiweddaraf.
Byddai’r ffordd hon yn fwyaf tebygol o gynyddu’r siawns y byddai goroeswyr yn sefydlu llwybr cadarn at eu hadferiad a’u lles.
Fe wnaethom dynnu sylw at bum is-bennawd yn y glasbrint. O ran newid diwylliannol mewn agweddau, teimlwn ei bod yn gwbl hanfodol symud oddi wrth feio dioddefwyr. Byddai hyn yn cynnwys herio cyflawnwyr posibl i ofyn cwestiynau caled i’w hunain am yr angen i reoli eraill yn orfodol a thrwy hynny achosi trawma ofnadwy i ddioddefwyr.
Os cymerir y dull hwn, yna bydd ein cymdeithas yn cydnabod yn benodol y niwed difrifol a wneir i ddioddefwyr ac felly’n anelu at atal troseddu yn y lle cyntaf. Felly llai o drawma a llai o debygolrwydd o fod angen defnyddio’r system cyfiawnder troseddol.
Mae meysydd eraill rydym yn pwysleisio ac yn cytuno y mae angen mynd i’r afael â hwy yn cynnwys: cynllunio strategol effeithiol, fframwaith cenedlaethol o safonau, set o ddangosyddion cenedlaethol, ac ymgysylltiad gweithredol a rôl amlwg goroeswyr wrth lunio’r strategaeth genedlaethol wirioneddol.
Egwyddorion
Y tri maes a amlygwyd gennym yw: llais goroeswr, gwybodus am drawma, a chydweithio a chydgynhyrchu.
Os yw’r strategaeth i gael ei seilio a’i llywio gan brofiad gwirioneddol o drawmna yna mae’n hanfodol cael mewnbwn sylweddol gan oroeswyr. Mewn termau ymarferol mae hyn yn golygu bod angen i oroeswyr trawma cam-drin a thrais (boed yn ystod plentyndod neu’n hwyrach, neu’r ddau) fod â phresenoldeb ystyrlon ar y Bwrdd Strategaeth Genedlaethol arfaethedig.
O ran yr angen i gael gwybodaeth am drawma, yn yr ymateb rydym wedi tynnu sylw at yr agwedd arbennig o heriol ar drawma brad, sy’n fath o drawma a ddioddefir gan ddioddefwyr a oedd yn ymddiried yn y cyflawnwr, o ystyried eu perthynas. Gall trywydd y math hwn o drawma arwain at gamweithrediad seicolegol hirdymor difrifol iawn.
Cyfeirir yn benodol at fframwaith BITTEN, sy’n tynnu sylw at y ffaith bod trawma yn ystod plentyndod yn fwy tebygol o arwain at osgoi gofal cleifion, a bydd diffyg ymddiriedaeth dwys mewn, ac ymgysylltiad â darparwyr gofal gan ddioddefwyr trawma plentyndod yn gwaethygu o ganlyniad brad sefydliadol.
Yr her yw cyfleu cyfanswm y profiadau trawmatig unigol i Strategaeth Genedlaethol gydlynol, trosfwaol a thosturiol o ofal wedi’i lywio gan drawma ar gyfer goroeswyr trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol.
Yn olaf, rydym yn annog Llywodraeth Cymru i ystyried cyd-destun ehangach y term “trais”, fel ei fod yn cynnwys cam-drin seicolegol ac emosiynol, nad yw efallai mor amlwg ar y dechrau ac felly’n anoddach ei nodi.
I ddarllen ein hymateb llawn, dilynwch y ddolen yma:
Trais yn Erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol